Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) Tremetousia (Tremethousia)

Επαρχία Λάρνακας

Δείτε στον διαδραστικό χάρτη →

Ιστορία

Η Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) είναι μεικτή κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Λάρνακας. Βρίσκεται 24 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Λευκωσίας, σε υψόμετρο 100 μέτρων, στην πεδιάδα της Μεσαορίας. Είναι χτισμένη στη θέση της αρχαίας πόλης Τρεμιθούντος, όπου επίσκοπος ήταν τον 4ο αιώνα ο άγιος Σπυρίδων, και η μονή του αγίου βρίσκεται στο χωριό. Στην απογραφή του 1960 είχε 576 κατοίκους, από τους οποίους 346 ήταν Έλληνες και 230 Τούρκοι.1

Όνομα

Το χωριό κρατά, παραλλαγμένο, το όνομα της αρχαίας πόλης. Ο Έλληνας γεωγράφος του 2ου αιώνα Κλαύδιος Πτολεμαίος τη γράφει «Τρεμιθοῦς» και οι εκκλησιαστικές πηγές «Τριμυθοῦς» ή «Τριμιθοῦς». Ο Έλληνας λεξικογράφος του 6ου αιώνα Στέφανος ο Βυζάντιος εξηγεί ότι η πόλη πήρε το όνομά της από τις τερεβίνθους που φύτρωναν γύρω της, «ἃς Κύπριοι τρεμίθους καλοῦσιν». Καταγράφει και μια παλαιότερη εξήγηση: έλεγαν ότι, όταν η Αφροδίτη πάτησε στον τόπο, η γη σείστηκε από την παρουσία της θεάς, δηλαδή «έτρεμε», και γι’ αυτό ονομάστηκε έτσι. Ο Κύπριος λόγιος του 19ου αιώνα Αθανάσιος Σακελλάριος σημειώνει ότι στην Κύπρο η τερέβινθος λεγόταν ακόμη «τρεμηθιά» ή «τριμηθιά» και ο καρπός της «τριμήθιν».2

Στις μεσαιωνικές πηγές το χωριό γράφεται «Trimithussa», «Trimithusia» και «Trimithussia» στα ιταλικά, «la Tremetossie» και «Tremithosse» στα γαλλικά. Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) το γράφει «Τρεμετουσιά» και καταγράφει στη γη του τον αρχαίο χώρο «Τρέμινθοι».3

Ίδρυση και πρώτες αναφορές

Από τις πρώτες γραπτές αναφορές στην Τρεμιθούντα είναι του Πτολεμαίου, που την κατατάσσει στις πόλεις του εσωτερικού της Κύπρου, μαζί με τους Χύτρους και την Ταμασσό. Ο Στέφανος ο Βυζάντιος την ονομάζει κώμη και οι κάτοικοί της λέγονταν «Τρεμιθούσιοι» και «Τρεμιθοπολίται». Τον 6ο αιώνα ο Ιεροκλής την καταγράφει ανάμεσα στις πόλεις της Κύπρου.4

Ο οικισμός πιθανότατα δεν εγκαταλείφθηκε ποτέ. Μετά την αρχαία πόλη και την επισκοπή, το χωριό αναφέρεται με το ίδιο όνομα το 1191, το 1196 και τον 15ο αιώνα, και η εκκλησία του αγίου Σπυρίδωνα χτίστηκε και ξαναχτίστηκε στην ίδια θέση από τον 4ο ως τον 18ο αιώνα.5

Αρχαιολογικοί χώροι

Το 1883 ο Γερμανός αρχαιολόγος Max Ohnefalsch-Richter έκανε για λογαριασμό του Κυπριακού Μουσείου μια σύντομη ανασκαφή στο νεκροταφείο της Τρεμιθούντος, βορειοδυτικά του χωριού. Βρέθηκε άβαφη κεραμική της πτολεμαϊκής ελληνικής περιόδου, ανάμεσά της ένα αγγείο με το χάραγμα «ΧΑΡΗΣ».6

Ο Σακελλάριος, που επισκέφθηκε το χωριό στα τέλη του 19ου αιώνα, περιγράφει πολλούς λαξευτούς τάφους, όπου είχαν βρεθεί γυάλινα και πήλινα αγγεία της ρωμαϊκής περίοδου και επιγραφές. Λίγο πριν από το χωριό είδε σπήλαια και λαξευμένους βράχους, τις «λατόμαις», όπως τους έλεγαν οι κάτοικοι, όπου πιθανότατα ήταν τα λατομεία της αρχαίας πόλης. Το Gazetteer καταγράφει στη γη του χωριού τα τοπωνύμια «Λατόμες» και «Λατόμη».7

Το 1966, όταν αναστηλωνόταν η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, ο Κύπριος αρχαιολόγος Αθανάσιος Παπαγεωργίου έκανε για το Τμήμα Αρχαιοτήτων δοκιμαστικές τομές μέσα και έξω από τον ναό. Βρέθηκαν οι στυλοβάτες μιας τρίκλιτης βασιλικής, περίπου 26 επί 15 μέτρα, με νάρθηκα και αίθριο, και ένα ψηφιδωτό δάπεδο με έμμετρη ελληνική επιγραφή, που αναφέρει τον ψηφοθέτη Καρτέριο και έναν Σφυρίδωνα «αγίας μνήμης», που παρήγγειλε το ψηφιδωτό. Η βασιλική χρονολογείται στα τέλη του 4ου αιώνα, λίγο μετά τον θάνατο του αγίου Σπυρίδωνα. Πάνω της χτίστηκαν διαδοχικά μια δεύτερη εκκλησία με πεσσούς στη θέση των κιόνων, μια τρίτη, πλατύτερη, και τέλος η σημερινή.8

Αρχαιότητα

Οι πρώτες μαρτυρίες για τους κατοίκους της Τρεμιθούντος είναι οι επιγραφές που είδε ο Σακελλάριος. Τρεις ήταν γραμμένες στην κυπριακή συλλαβική γραφή, με την οποία οι Έλληνες της Κύπρου έγραφαν τη γλώσσα τους πριν από την πτολεμαϊκή ελληνική («ελληνιστική») περίοδο. Κατά την ανάγνωσή του, η μία είναι αφιέρωση στον Απόλλωνα από κάποιον Τίμαλκο, γιο του Ζωτέα. Στην πτολεμαϊκή ελληνική περίοδο ανήκει η κεραμική από το νεκροταφείο.9

Στη ρωμαϊκή περίοδο η Τρεμιθούς ήταν πόλη του εσωτερικού της Κύπρου. Οι επιτύμβιες επιγραφές των τάφων της είναι στα ελληνικά, όπως σε ολόκληρη την ανατολική Μεσόγειο, και οι νεκροί έχουν ελληνικά ονόματα:

Ὀνάσι χρηστέ.

Σύμμαχε χρηστὲ χαῖρε.

Δηλαδή: «Ονάσι, καλέ μας» και «Σύμμαχε, καλέ μας, χαίρε», που σήμαινε «αντίο».10

Ελληνική μεσαιωνική περίοδος («Βυζάντιο»)

Στην πρώιμη ελληνική μεσαιωνική περίοδο η Τρεμιθούς ήταν έδρα επισκοπής. Ο πιο γνωστός επίσκοπός της ήταν ο άγιος Σπυρίδων. Οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί του 5ου αιώνα Σωκράτης, Σωζομενός και Ρουφίνος γράφουν ότι ήταν απλός άνθρωπος, βοσκός, παντρεμένος, ξακουστός για την αγιότητα της ζωής του. Ως επίσκοπος της Τρεμιθούντος πήρε μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο της Νίκαιας το 325, και η υπογραφή του σώζεται και στις αποφάσεις της Συνόδου της Σαρδικής. Ο Κύπριος χρονογράφος του 15ου αιώνα Λεόντιος Μαχαιράς τον αναφέρει ανάμεσα στους αγίους επισκόπους της Κύπρου. Ο τάφος του ήταν στην εκκλησία της Τρεμετουσιάς, και τα λείψανά του μεταφέρθηκαν αργότερα στην Κωνσταντινούπολη και από εκεί στην Κέρκυρα, όπου φυλάσσονται ως σήμερα.11

Η επισκοπή συνέχισε να υπάρχει για αιώνες. Οι επίσκοποι της Τρεμιθούντος Θεόπομπος, Θεόδωρος και Γεώργιος υπέγραψαν στις οικουμενικές συνόδους του 381, του 680–681 και του 787. Τον 10ο αιώνα ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Πορφυρογέννητος κατατάσσει την Τρίμυθο στις πόλεις της Κύπρου, σημειώνοντας «ὅθεν ὁ ἅγιος Σπυρίδων».12

Τον Μάιο του 1191 ο βασιλιάς της Αγγλίας Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος, καθ’ οδόν για τους Αγίους Τόπους, κατέλαβε την Κύπρο από τον Έλληνα ηγεμόνα της, τον Ισαάκιο Κομνηνό. Κατά τον Κύπριο χρονογράφο του 16ου αιώνα Φλώριο Βουστρώνιο, ο στρατός του Ισαακίου βρισκόταν στην Τρεμετουσιά, και εκεί δόθηκε η μάχη. Και οι δύο πλευρές πολέμησαν γενναία, αλλά οι Έλληνες ηττήθηκαν, και ο Ριχάρδος προχώρησε ως τη Λευκωσία. Ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie θεώρησε ότι εδώ, στην πεδιάδα της Μεσαορίας, έγινε η μεγαλύτερη προσπάθεια άμυνας του νησιού. Σημειώνει επίσης ότι η μεταγενέστερη παράδοση πως ο Ριχάρδος ισοπέδωσε την αρχαία πόλη γεννήθηκε από τα ερείπιά της, που οι λόγιοι του νησιού απέδιδαν στη μάχη.13

Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία

Η ελληνική επισκοπή της Τρεμιθούντος καταργήθηκε στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Ο Βουστρώνιος γράφει ότι η περιοχή της, όπως και άλλων ελληνικών επισκοπών, υπάχθηκε στον Λατίνο αρχιεπίσκοπο Λευκωσίας. Ήδη το 1196 μια βούλα του πάπα Κελεστίνου Γ΄ δίνει στον Λατίνο αρχιεπίσκοπο τις δεκάτες της περιοχής «la Tremetossie».14

Ο Βουστρώνιος καταγράφει ότι τη δεκαετία του 1460 ο βασιλιάς Ιάκωβος Β΄ έδωσε ως φέουδο την Τρεμετουσιά, «Trimithussia e pertinentie», δηλαδή με όσα της ανήκαν, στον Giffren Babin. Η οικογένεια Babin ανήκε στους ευγενείς του βασιλείου ήδη από τον 14ο αιώνα, όταν ο Raymond Babin ήταν ένας από τους μεγάλους αξιωματούχους του.15

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Τρεμετουσιά καταγράφεται ως χωριό με μεικτό πληθυσμό και 25 νοικοκυριά με περιουσία. Τα χωράφια ήταν κυρίως σε αγρανάπαυση, και υπήρχαν μικρότερα κομμάτια με βαμβάκι, περιβόλια, αλώνια και 35 ελιές. Τα νοικοκυριά είχαν πάνω από 550 πρόβατα και κατσίκες και λίγα βόδια. Στην απογραφή καταγράφεται και η μονή του Αγίου Σπυρίδωνα, με δική της περιουσία.16

Εκκλησίες και μονές

Η ελληνική ορθόδοξη ενοριακή εκκλησία του χωριού, αφιερωμένη στον άγιο Σπυρίδωνα, χτίστηκε τον 20ό αιώνα.

Η μονή του Αγίου Σπυρίδωνα βρίσκεται στη θέση της βασιλικής του 4ου αιώνα. Ο κατάλογος κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου του 2009 χρονολογεί τον ναό της στον 5ο, στον 8ο και από τον 11ο ως τον 18ο αιώνα. Η τρίτη εκκλησία στη θέση υπέστη σοβαρές ζημιές προς το τέλος της Βενετοκρατίας, και η σημερινή χτίστηκε στη θέση της στο πρώτο μισό του 18ου αιώνα. Κατά την Ιερά Μητρόπολη Τριμυθούντος, ο ναός ανακαινίστηκε το 1729, το τέμπλο του είναι του 17ου αιώνα και τα βημόθυρα, του 1634, φέρουν την υπογραφή του ζωγράφου Παύλου. Δίπλα στο ιερό βρισκόταν η σαρκοφάγος που οι κάτοικοι τιμούσαν ως τον πρώτο τάφο του αγίου. Ως το 1974 η μονή ήταν Κέντρο Συντήρησης της Αρχιεπισκοπής για τις εικόνες και τα έργα εκκλησιαστικής τέχνης. Η μονή και ο ναός της, όπως και το παλαιό παρεκκλήσι της μονής, είναι Αρχαία Μνημεία.17

Αρχαίο Μνημείο είναι και η εκκλησία της Παναγίας του χωριού.

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 οι κάτοικοι καλλιεργούσαν κυρίως σιτηρά και κτηνοτροφικά φυτά, σε μια περιοχή με λίγες βροχές, και η κτηνοτροφία ήταν αρκετά αναπτυγμένη: το 1973 έτρεφαν πάνω από 1.100 πρόβατα, 400 κατσίκες και 545 αγελάδες. Στο χωριό λειτουργούσε η Β΄ Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Τρεμετουσιάς.18

Εκπαίδευση

Τη σχολική χρονιά 1973–74 το ελληνικό δημοτικό σχολείο της Τρεμετουσιάς είχε 40 μαθητές και δύο δασκάλους.

Πληθυσμός

Ο πληθυσμός του χωριού μεγάλωνε σταθερά. Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η Τρεμετουσιά είχε 139 κατοίκους το 1881, 177 το 1891, 204 το 1901, 329 το 1911 και 376 το 1921.19 Το 1931 είχε 464 κατοίκους, 265 χριστιανούς και 199 μουσουλμάνους, και το 1946 490, από τους οποίους 292 ήταν ορθόδοξοι και 198 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 576 κατοίκους, 346 Έλληνες και 230 Τούρκους, και το 1973 361 Έλληνες και γύρω στους 250 Τούρκους (εκτίμηση).

Εθνικοί αγώνες

Στο ενωτικό δημοψήφισμα του 1950 υπέγραψαν 179 κάτοικοι, ουσιαστικά όλοι οι ενήλικες Έλληνες κάτοικοι. Στον αγώνα της ΕΟΚΑ οργανώθηκε στην Τρεμετουσιά ομάδα από τους αγωνιστές της γειτονικής Αθηένου, που της έδωσαν και κυνηγετικά όπλα. Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 9 Έλληνες κατοίκους του χωριού που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα.20

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 η Τρεμετουσιά καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό και ο ελληνικός πληθυσμός της υπέστη εθνοκάθαρση. Από τότε οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις και η παράνομη κατοχική αρχή εμποδίζουν την επιστροφή των κατοίκων.

Τρεις κάτοικοι της Τρεμετουσιάς καταγράφηκαν ως αγνοούμενοι. Οι δύο ήταν άμαχοι, που χάθηκαν μέσα στο ίδιο το χωριό, και τα λείψανά τους δεν έχουν εντοπιστεί ως σήμερα. Ο τρίτος ήταν στρατιώτης που χάθηκε στην Άσσια· τα λείψανά του εντοπίστηκαν και ταυτοποιήθηκαν. Ένας άμαχος κάτοικος της Τρεμετουσιάς σκοτώθηκε αλλού, ανάμεσα στην Άρσος και στη Λύση.

Οι κατοχικές αρχές μετέτρεψαν παράνομα τη μονή του Αγίου Σπυρίδωνα σε στρατόπεδο, και ο χώρος είναι απαγορευμένη στρατιωτική ζώνη. Κατά την Ιερά Μητρόπολη Τριμυθούντος, μετά την εισβολή χάθηκαν από τη μονή πάνω από 150 εικόνες και πολύτιμα χειρόγραφα.21

Οι πρόσφυγες της Τρεμετουσιάς ίδρυσαν το 1998 το Προσφυγικό Σωματείο Αγίου Σπυρίδωνα Τρεμετουσιάς, και το 2000 η κοινότητα αδελφοποιήθηκε με την Κέρκυρα, όπου φυλάσσονται τα λείψανα του αγίου.22

  1. M. Le Quien, Oriens Christianus, τ. II (Παρίσι 1740): Ecclesia Trimithuntis, σσ. 1071–1072; L. de Mas Latrie, L’île de Chypre, sa situation présente et ses souvenirs du moyen âge (1879), σ. 11.↩︎

  2. Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), 190, 251.↩︎

  3. Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), 33, 49, 424; L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), 246, 601; A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σσ. 1208–1209.↩︎

  4. Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), σ. 190.↩︎

  5. Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), 49, 424; L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 601; Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Tremithous: excavation of the St Spyridon basilica during church restoration» (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

  6. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Tremithous: Ohnefalsch-Richter’s excavation in the necropolis» (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

  7. Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), σσ. 190–191; A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 716.↩︎

  8. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Tremithous: excavation of the St Spyridon basilica during church restoration» (πρόσβαση 1.11.2026); PHI Greek Inscriptions, SEG 39:1556.↩︎

  9. Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), σ. 191; Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Tremithous: Ohnefalsch-Richter’s excavation in the necropolis» (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

  10. Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), σ. 191.↩︎

  11. M. Le Quien, Oriens Christianus, τ. II (Παρίσι 1740): Ecclesia Trimithuntis, σσ. 1071–1072; Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σ. 21; G. Jeffery, A Description of the Historic Monuments of Cyprus (1918), σ. 182.↩︎

  12. M. Le Quien, Oriens Christianus, τ. II (Παρίσι 1740): Ecclesia Trimithuntis, σσ. 1071–1072; Α. Σακελλάριος, Τα Κυπριακά, τ. Α΄ (Αθήνα 1890), σ. 190.↩︎

  13. Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 49; L. de Mas Latrie, L’île de Chypre, sa situation présente et ses souvenirs du moyen âge (1879), σ. 11.↩︎

  14. Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 52; L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 601.↩︎

  15. Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 424; Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σ. 56.↩︎

  16. Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Tremetousia».↩︎

  17. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Tremithous: excavation of the St Spyridon basilica during church restoration» (πρόσβαση 1.11.2026); Ιερά Μητρόπολη Τριμυθούντος, «Μονή Αγίου Σπυρίδωνα»; G. Jeffery, A Description of the Historic Monuments of Cyprus (1918), σ. 182.↩︎

  18. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Τρεμετουσιά».↩︎

  19. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Τρεμετουσιά».↩︎

  20. Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ, βιογραφία Παναγιώτη Τουμάζου.↩︎

  21. Ιερά Μητρόπολη Τριμυθούντος, «Μονή Αγίου Σπυρίδωνα».↩︎

  22. Ένωση Εκτοπισμένων Κοινοτήτων Αμμοχώστου (ΕΕΚΑ), «Τρεμετουσιά»; Larnakaonline, «Αθηένου: Πανηγυρικός Εσπερινός, Μνημόσυνο Τρεμετουσιωτών και δέηση για τους αγνοούμενους» (10.12.2022).↩︎

Πηγές (27)
Σύνδεσμοι (1)

Χριστιανικοί Ναοί & Κοιμητήρια

Στην Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) υπήρχαν ένα μοναστήρι, δύο εκκλησίες και ένα εξωκκλήσι. Από την τουρκική εισβολή του 1974 βρίσκονται υπό κατοχή. Παρακάτω παρουσιάζονται όλα, με φωτογραφίες και, όπου είναι γνωστή, την κατάστασή τους.

Μοναστήρια (1)

Μονή Αγίου Σπυρίδωνος

Μονή

Σύμφωνα με τον κατάλογο κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου (2009), η μονή είναι Αρχαίο Μνημείο και ο ναός της χρονολογείται στον 5ο, τον 8ο και τον 11ο – 18ο αιώνα. Κέντρο Συντήρησης της Αρχιεπισκοπής μέχρι το 1974.

Εκκλησίες (2)

Εκκλησία Παναγίας

Νέα Εκκλησία Αγίου Σπυρίδωνος

Ενοριακός Ναός

Σύμφωνα με τον κατάλογο κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου (2009), η εκκλησία χρονολογείται στον 20ο αιώνα.

Εξωκκλήσια (1)

Παλαιό Παρεκκλήσι Μονής Αγίου Σπυρίδωνος

Παρεκκλήσι Μονής

Σύμφωνα με τον κατάλογο κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου (2009), το παρεκκλήσι χρονολογείται στον 5ο, τον 8ο, τον 11ο – 12ο και τον 18ο αιώνα και είναι Αρχαίο Μνημείο.

Σχολεία (1973-74)

Τη σχολική χρονιά 1973–74, την τελευταία πριν από την τουρκική εισβολή, στην Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) λειτουργούσε ένα δημοτικό σχολείο. Σε αυτό φοιτούσαν 40 μαθητές, με 2 δασκάλους. Παρακάτω δίνονται τα στοιχεία του, με τους μαθητές ανά τάξη και το διδακτικό προσωπικό, όπου είναι γνωστά.

Δημοτικά σχολεία

Εθνικοί Αγώνες

Ενωτικό Δημοψήφισμα 1950

Στην Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια), στο ενωτικό δημοψήφισμα που οργάνωσε η Εθναρχία τον Ιανουάριο του 1950, υπέγραψαν υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα 179 κάτοικοι, ουσιαστικά το σύνολο των ενήλικων κατοίκων.

Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ 1955-1959

Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 9 Έλληνες με καταγωγή από την Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα. Τα ονόματα ακολουθούν όπως είναι τυπωμένα στο Μητρώο.

  • ΙΩΑΝΝΟΥ Δαυίδ
  • ΚΩΣΤΑ Μωυσής
  • ΚΩΣΤΑ Παναγής
  • ΚΩΣΤΑ Χρίστος
  • ΜΕΝΕΛΑΟΥ Πόλα
  • ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ Σπύρος
  • ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ Γεώργιος
  • ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ Μιχαήλ
  • ΠΡΟΚΟΠΙΟΥ Νίκος
Δεν βρέθηκαν ονόματα.

9 / 9 ονόματα

Αγνοούμενοι & Πεσόντες

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 σκοτώθηκαν ή αγνοούνται τέσσερις άνθρωποι με καταγωγή από την Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια), ένας στρατιώτης και τρεις άμαχοι. Από τους τρεις αγνοούμενους, ένας έχει εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί, ενώ δύο εξακολουθούν να αγνοούνται. Στην Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια) σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά δύο άνθρωποι, και οι δύο άμαχοι. Παρακάτω, στην καρτέλα «Από την κοινότητα» είναι όσοι κατάγονταν από την Τρεμετουσιά (Τρεμεθούσια), και στην καρτέλα «Στην κοινότητα» όσοι σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά εκεί.

2 Αγνοούμενοι1 Ταυτοποιηθέντες1 Πεσόντες

Αγνοούμενοι (2)

Μιχαήλ Χαλλούμα
Μιχαήλ Χαλλούμα
Όνομα Πατρός: Γεώργιος
Ηλικία το 1974: 52 ετών
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Πολίτης
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 15/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Τρεμετουσιά
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Τρεμετουσιά
Προκόπης Χαλλούμα
Προκόπης Χαλλούμα
Όνομα Πατρός: Γεώργιος
Ηλικία το 1974: 50 ετών
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Πολίτης
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 15/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Τρεμετουσιά
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Τρεμετουσιά

Ταυτοποιηθέντες (1)

Ανδρέας Αντωνιάδης
Ανδρέας Αντωνιάδης
Όνομα Πατρός: Χρύσανθος
Ηλικία το 1974: 24 ετών
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Έφεδρος
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 17/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Άσσια
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Άσσια

Πεσόντες (1)

Στυλλού Συμεού
Ημερ. Γέννησης: 1900
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Πολίτης
Ημερ. Θανάτου: Άγνωστη
Τόπος Θανάτου: Άρσος
2 Αγνοούμενοι0 Ταυτοποιηθέντες0 Πεσόντες

Αγνοούμενοι (2)

Μιχαήλ Χαλλούμα
Μιχαήλ Χαλλούμα
Όνομα Πατρός: Γεώργιος
Ηλικία το 1974: 52 ετών
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Πολίτης
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 15/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Τρεμετουσιά
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Τρεμετουσιά
Προκόπης Χαλλούμα
Προκόπης Χαλλούμα
Όνομα Πατρός: Γεώργιος
Ηλικία το 1974: 50 ετών
Τόπος Καταγωγής: Τρεμετουσιά
Ιδιότητα: Πολίτης
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 15/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Τρεμετουσιά
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Τρεμετουσιά

Άλλες Πληροφορίες

Συνεργατικές Εταιρείες

Στο μητρώο συνεργατικών εταιρειών ήταν εγγεγραμμένη η ακόλουθη συνεργατική εταιρεία της κοινότητας:

  • Β΄ Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Τρεμετουσιάς (Λάρνακος) (εγγραφή 1960)

Ταχυδρομικός Κώδικας

Ο ταχυδρομικός κώδικας των Κυπριακών Ταχυδρομείων για την κοινότητα αυτή ήταν και είναι ο 7624.