Η Σίντα είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου. Βρίσκεται 22 χιλιόμετρα δυτικά της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 30 μέτρων, στην πεδιάδα της Μεσαορίας. Κοντά στο χωριό βρίσκεται ένας τειχισμένος προελληνικός οικισμός, που ερευνήθηκε από σουηδική αρχαιολογική αποστολή. Στην απογραφή του 1960 είχε 803 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Στη λατινική βούλα του 1196, την πρώτη γραπτή αναφορά του χωριού, το όνομα γράφεται «Xindas».¹ Ο Κύπριος χρονογράφος του 15ου αιώνα Λεόντιος Μαχαιράς γράφει «Σίντα», ο Κύπριος χρονογράφος του 16ου αιώνα Φλώριος Βουστρώνιος «Sinda», και ένα βασιλικό έγγραφο του 1468 «Sindes».² Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει «Σίντα, η».³

Ίδρυση και πρώτες αναφορές

Η Σίντα εμφανίζεται για πρώτη φορά σε γραπτή πηγή στις 13 Δεκεμβρίου 1196, στη βούλα με την οποία ο πάπας Κελεστίνος Γ΄ επικύρωσε τις κτήσεις της νέας Λατινικής αρχιεπισκοπής της Λευκωσίας. Το χωριό είναι ένας από τους τόπους της Μεσαορίας από τους οποίους η αρχιεπισκοπή έπαιρνε τη δεκάτη· την ταύτιση κάνει ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie, που δημοσίευσε τη βούλα.⁴

Αρχαιολογικοί χώροι

Κοντά στη Σίντα βρίσκεται ένας οικισμός του τέλους της προελληνικής περιόδου, περιτειχισμένος με «κυκλώπειο» τείχος, δηλαδή τείχος από τεράστιους ογκόλιθους. Είχε έκταση περίπου 250 επί 200 μέτρα. Τον ερεύνησε το 1947–48 η σουηδική αποστολή του Arne Furumark, καθηγητή κλασικής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας, και εκεί έκανε την πρώτη του ανασκαφή στην Κύπρο ο Κύπριος αρχαιολόγος Βάσος Καραγιώργης. Οι ανασκαφείς διέκριναν τρεις φάσεις: ο οικισμός χτίστηκε γύρω στο 1230 π.Χ. μαζί με το τείχος, καταστράφηκε από φωτιά, ξαναχτίστηκε, καταστράφηκε πάλι και εγκαταλείφθηκε γύρω στο 1150 π.Χ.⁵

Στην πρώτη φάση βρέθηκε μεγάλη ποσότητα μυκηναϊκής κεραμικής, και στη δεύτερη η κεραμική μυκηναϊκού τύπου κατασκευαζόταν πια σε μεγάλες ποσότητες επιτόπου, κάτι που δείχνει στενές σχέσεις με τον μυκηναϊκό ελληνικό κόσμο. Ο Καραγιώργης και η αρχαιολόγος Martha Demas θεώρησαν ότι τον ίδρυσαν νεοφερμένοι, με στόχο την κατάληψη της Έγκωμης. Στη θέση βρέθηκαν επίσης σπασμένα γλυπτά, κυρίως της αρχαϊκής και της κλασικής αρχαίας ελληνικής περιόδου, πιθανότατα από ένα κοντινό ιερό.⁶ Ήδη το 1925 ο Λουκής Ζήνων Πιερίδης είχε πάρει άδεια ανασκαφής κοντά στη Σίντα.⁷

Τα ευρήματα της σουηδικής ανασκαφής μοιράστηκαν ανάμεσα στο Πανεπιστήμιο της Ουψάλας και το Κυπριακό Μουσείο. Κατά τον Σουηδό αρχαιολόγο Kristian Göransson, τα περισσότερα από όσα έμειναν στην Κύπρο, φυλαγμένα στο Μουσείο της Αμμοχώστου, έχουν σήμερα χαθεί.⁸

Ελληνική μεσαιωνική περίοδος («Βυζάντιο»)

Ο Μαχαιράς καταγράφει μια παράδοση για τριακόσιους χριστιανούς που κατέφυγαν στην Κύπρο όταν οι Άραβες κατέλαβαν τους Αγίους Τόπους, ασκήτεψαν σε διάφορα μέρη του νησιού και τιμήθηκαν ως άγιοι στους τάφους τους. Ανάμεσά τους αναφέρει τον άγιο Θεράποντα στη Σίντα. Το ίδιο γράφει και ο Βουστρώνιος.⁹

Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία

Στον πόλεμο με τους Γενουάτες του 1373–74 η Σίντα έγινε τόπος μάχης. Οι Γενουάτες μετέφεραν με καμήλες και κάρα στην Αμμόχωστο τα λάφυρα από τη λεηλασία της Λευκωσίας. Ο κοντόσταυλος, δηλαδή αρχιστράτηγος, του βασιλείου Ιάκωβος, ο μετέπειτα βασιλιάς Ιάκωβος Α΄, τους περίμενε με 500 ιππείς και τους επιτέθηκε όταν έφτασαν στη Σίντα· οι περισσότεροι Γενουάτες σκοτώθηκαν και τα λάφυρα μεταφέρθηκαν στην Κερύνεια.¹⁰ Τον Αύγουστο του 1425, όταν οι Σαρακηνοί, δηλαδή οι Μαμελούκοι του σουλτάνου της Αιγύπτου, αποβιβάστηκαν στην Αμμόχωστο, ο πρίγκιπας της Γαλιλαίας, αδελφός του βασιλιά Ιανού, οδήγησε τον στρατό του στη Σίντα και στην Τράπεζα, για να τους αντιμετωπίσει.¹¹

Το 1468 η Σίντα ήταν βασιλικό χωριό. Σε ένα έγγραφο του βασιλιά Ιακώβου Β΄ για την ανταλλαγή δουλοπαροίκων, μια δουλοπάροικη από τη Σίντα δίνεται από τον βασιλιά σε αντάλλαγμα για μια δουλοπάροικη από το φέουδο ενός ευγενούς.¹²

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Σίντα καταγράφεται ως μεικτό χωριό, χριστιανών και μουσουλμάνων, με 35 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν βαμβακοχώραφα, λίγα περιβόλια, αλώνια και πολλή άγονη γη. Είχαν περίπου 650 πρόβατα, βόδια για το όργωμα, αγελάδες, μουλάρια, άλογα, καμήλες και κυψέλες.¹³ Στη γη του χωριού το Gazetteer καταγράφει το τοπωνύμιο Άγιος Σάβας.¹⁴

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 στη γη του χωριού καλλιεργούνταν σχεδόν μόνο σιτηρά, και το 1973 οι κάτοικοι έτρεφαν 3.768 πρόβατα και 1.311 κατσίκες.¹⁵

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η Σίντα είχε 289 κατοίκους το 1881, 304 το 1891, 362 το 1901, 491 το 1911 και 562 το 1921.¹⁶ Το 1931 είχε 623 κατοίκους, 12 χριστιανούς και 611 μουσουλμάνους, και το 1946 798, από τους οποίους 2 ήταν ορθόδοξοι και 796 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 803 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 850 (εκτίμηση).

---

1. L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 602.↩︎

2. Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σ. 22; Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 34; L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 253.↩︎

3. A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 1109.↩︎

4. L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σσ. 601–602.↩︎

5. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

6. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

7. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

8. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

9. Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σσ. 21–22; Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 34.↩︎

10. Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σσ. 258–259; Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 316.↩︎

11. Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σ. 367; Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 357.↩︎

12. L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 253.↩︎

13. Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Sinta» (πρόσβαση 3.11.2026).↩︎

14. A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 67.↩︎

15. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Σίντα».↩︎

16. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Σίντα».↩︎

Πηγές (9)

• Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Σίντα»
• L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σσ. 601–602 (βούλα του Κελεστίνου Γ΄, 13.12.1196: δεκάτες της αρχιεπισκοπής, «Xindas», σημ. «Synta, dans la Messorée»)· σ. 253 (έγγραφο του Ιακώβου Β΄, 20.4.1468: δουλοπάροικη «dou casal de Sindes»)
• Λεόντιος Μαχαιράς, Χρονικό (Chronique de Chypre, μτφρ. E. Miller – K. Σάθας, Παρίσι 1882), σσ. 21–22 (άγιος Θεράπων στη Σίντα)· σσ. 258–259 (μάχη με τους Γενουάτες στη Σίντα)· σ. 367 (1425: ο πρίγκιπας της Γαλιλαίας στη Σίντα και την Τράπεζα)
• Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 34 (άγιος Θεράπων)· σ. 316 (μάχη στο «casal Sinda»)· σ. 357 (1425)
• Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, Sinda: the Swedish expedition under Furumark, 1947–1948 (πρόσβαση 1.11.2026)
• Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, Sinda: Luke Zenon Pierides’s permit excavation, 1925 (πρόσβαση 1.11.2026)
• Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Sinta» (G5647): μεικτό χωριό, 35 νοικοκυριά (πρόσβαση 3.11.2026)
• A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, τ. 1: Σίντα (σ. 1109), Άγιος Σάβας (σ. 67)
• Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, απογραφές, 1931, 1946, 1960, 1973