Η Μόρα είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Λευκωσίας. Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα ανατολικά της Λευκωσίας, σε υψόμετρο 80 μέτρων, στην πεδιάδα της Μεσαορίας, κοντά στον ποταμό Πεδιαίο, και τα ανατολικά της όρια φτάνουν στο όριο της επαρχίας Αμμοχώστου. Στην απογραφή του 1960 είχε 501 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Ίδρυση και πρώτες αναφορές

Η Μόρα αναφέρεται ήδη στις αρχές του 14ου αιώνα. Ανήκε, μαζί με τη γειτονική Αγγαστίνα, στο στρατιωτικό τάγμα των Ναϊτών ιπποτών. Όταν ο πάπας Κλήμης Ε΄ διέλυσε το τάγμα, η περιουσία του δόθηκε το 1313 στους ιππότες του Αγίου Ιωάννη, τους Ιωαννίτες, και ανάμεσα στα κτήματα που πέρασαν τότε σε αυτούς ο Κύπριος χρονογράφος του 16ου αιώνα Φλώριος Βουστρώνιος καταγράφει «τα χωριά Μόρα και Αγγαστίνα στην περιοχή της Μεσαορίας».¹

Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία

Το 1418 ο Γάλλος ευγενής Nompar de Caumont, ταξιδεύοντας από την Αμμόχωστο προς τη Λευκωσία, διανυκτέρευσε σε έναν τόπο των Ιωαννιτών της Ρόδου που ονομάζει «Mores», τέσσερις λεύγες πριν από τη Λευκωσία.² Κατά τον Βρετανό αρχιτέκτονα George Jeffery, που κατέγραψε τα ιστορικά μνημεία της Κύπρου στις αρχές του 20ού αιώνα, πρόκειται ίσως για τη Μόρα.³ Και στο τέλος του 15ου αιώνα, σε βενετικό κατάλογο που δημοσίευσε ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie, ανάμεσα στα χωριά της Μεγάλης Κομμανταρίας των Ιωαννιτών καταγράφεται ένα «Casal Mera», που ο Mas Latrie θεωρεί πιθανότατα τη Μόρα της Μεσαορίας.⁴

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Μόρα καταγράφεται ως μουσουλμανικό χωριό, με 25 νοικοκυριά με περιουσία. Η γη της ήταν χωράφια και πολλά άγονα χωράφια, με έναν κήπο με μαγγάνι και αλώνια. Οι ιδιοκτήτες είχαν πάνω από 800 πρόβατα και κατσίκες, 30 βόδια, αγελάδες και μοσχάρια, τρία μουλάρια και πέντε κυψέλες.⁵

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 στη Μόρα καλλιεργούνταν μόνο σιτηρά και κτηνοτροφικά φυτά, χωρίς άρδευση. Πολύ ανεπτυγμένη ήταν η κτηνοτροφία, όπως ήδη στην απογραφή του 1832/33: το 1973 το χωριό είχε 3.256 πρόβατα, από τα περισσότερα της επαρχίας, και 1.544 κατσίκες.⁶

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 238 κατοίκους το 1881, 283 το 1891, 332 το 1901, 438 το 1911 και 661 το 1921.⁷ Το 1931 η Μόρα είχε 547 κατοίκους, 14 χριστιανούς και 533 μουσουλμάνους, και το 1946 627, από τους οποίους ένας ήταν ορθόδοξος και 626 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 501 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 650 (εκτίμηση).