Τα Λειβάδια είναι μικρή τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου, στην Καρπασία. Βρίσκονται 32 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 50 μέτρων, ανάμεσα σε χαμηλούς λόφους.¹ Στη γη του χωριού βρίσκεται η μικρή εκκλησία της Παναγίας της Κυράς, που είχε ένα από τα σπάνια ψηφιδωτά της Κύπρου από την εποχή πριν από την εικονομαχία. Στην απογραφή του 1960 είχαν 191 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Στον βρετανικό χάρτη του Kitchener του 1885 και στην απογραφή του 1931 το χωριό γράφεται «Livadhia».²

Αρχαιολογικοί χώροι

Κάτω από την εκκλησία της Παναγίας της Κυράς υπάρχει σύστημα υπόγειων αγωγών, βάθους περίπου έξι μέτρων. Το 2003 και το 2009 έγινε εκεί έρευνα χωρίς άδεια της Κυπριακής Δημοκρατίας.³

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, τα Λειβάδια καταγράφονται ως μεικτό χωριό, με χριστιανούς και μουσουλμάνους ιδιοκτήτες και 28 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν βαμβακοχώραφα και λίγα σιτοχώραφα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της γης τους ήταν άγονη ή σε αγρανάπαυση· είχαν 13 ελιές, τέσσερις μύλους, ανάμεσά τους έναν νερόμυλο, πάνω από 300 πρόβατα και κατσίκες, και βόδια.⁴

Εκκλησίες και μονές

Η εκκλησία της Παναγίας της Κυράς βρίσκεται περίπου 800 μέτρα βορειοανατολικά του χωριού. Είναι μικρός σταυροειδής ναός με τρούλο, και ο κατάλογος κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου του 2009 τον χρονολογεί στον 6ο και στον 12ο αιώνα· είναι Αρχαίο Μνημείο.⁵ Ο ναός του 12ου αιώνα κράτησε την κόγχη ενός παλαιότερου κτιρίου, με ψηφιδωτό της Παναγίας δεομένης, δηλαδή με τα χέρια υψωμένα σε προσευχή, πάνω σε χρυσό βάθος, και ίσως με έναν αρχάγγελο δίπλα της. Το ψηφιδωτό χρονολογείται στην πρώιμη ελληνική μεσαιωνική περίοδο, πριν από την εικονομαχία, και είναι ένα από τα λίγα ψηφιδωτά εκείνης της εποχής που σώθηκαν στην Κύπρο.⁶ Ο Βρετανός αρχιτέκτονας George Jeffery, έφορος των αρχαίων μνημείων της Κύπρου στις αρχές του 20ού αιώνα, έγραφε το 1918 ότι μεγάλο μέρος του ψηφιδωτού έλειπε ήδη, ίσως επειδή το έπαιρναν επισκέπτες που το θεωρούσαν θαυματουργό για τις παθήσεις του αίματος.⁷

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 141 κατοίκους το 1881, 115 το 1891, 95 το 1901, 121 το 1911 και 117 το 1921.⁸ Κατά το Cyprus Religious Heritage, οι λίγοι Έλληνες κάτοικοι, γύρω στους 20, άρχισαν να φεύγουν από το χωριό τη δεκαετία του 1920.⁹ Το 1931 τα Λειβάδια είχαν 120 κατοίκους, από τους οποίους 4 χριστιανοί και 116 μουσουλμάνοι, και το 1946 180, όλους μουσουλμάνους (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχαν 191 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 200 Τούρκους κατοίκους (εκτίμηση).

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 τα Λειβάδια καταλήφθηκαν από τον τουρκικό στρατό. Κατά το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, που παραπέμπει στον Κύπριο αρχαιολόγο Δημήτριο Μιχαηλίδη και σε έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης του 1989, από το ψηφιδωτό της Παναγίας της Κυράς σώζεται σήμερα ελάχιστο μέρος, κυρίως εξαιτίας των αρχαιοκαπήλων που δρούσαν μετά το 1974.¹⁰ Κατά το Cyprus Religious Heritage, ο ναός αναστηλώθηκε, με εργασίες που ολοκληρώθηκαν τον Ιανουάριο του 2022.¹¹