Το Κρέμμα του Καμήλου είναι κατεχόμενος οικισμός των Πανάγρων, στην επαρχία Κερύνειας. Βρίσκεται 23 χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, σε υψόμετρο 60 μέτρων, μέσα στα διοικητικά όρια της κοινότητας των Πανάγρων, περίπου ένα χιλιόμετρο βόρεια από το χωριό.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 4 κατοίκους, όλους Έλληνες.

Όνομα

Η προέλευση του ονόματος δεν είναι γνωστή από έγκυρη πηγή. Στις απογραφές της Αγγλοκρατίας το όνομα γράφεται με λατινικούς χαρακτήρες «Kremama Kamilou». Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) το καταγράφει ως «Κρέμμα του Καμήλου», ενώ η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια το γράφει «Κρέμμημα του Καμήλου».²

Ίδρυση και πρώτες αναφορές

Το Gazetteer καταγράφει το Κρέμμα του Καμήλου ως οικισμό στη γη των Πανάγρων, λίγο βορειότερα από το χωριό.³ Ως χωριστός οικισμός εμφανίζεται στις απογραφές του 1931, του 1946 και του 1960.

Πληθυσμός

Το Κρέμμα του Καμήλου έμεινε πάντα πολύ μικρό. Το 1931 είχε 33 κατοίκους, όλους χριστιανούς, και το 1946 23, όλους ορθόδοξους (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχαν απομείνει 4 κάτοικοι, όλοι Έλληνες. Στην απογραφή του 1973 ο οικισμός δεν καταγράφεται χωριστά.

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 το Κρέμμα του Καμήλου καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό, μαζί με τα γειτονικά Πάναγρα, και οι Έλληνες κάτοικοι της περιοχής υπέστησαν εθνοκάθαρση. Από τότε οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις και η παράνομη κατοχική αρχή εμποδίζουν την επιστροφή τους.