Η Κορόβεια είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου, στην Καρπασία. Βρίσκεται 53 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 80 μέτρων, και η γη της φτάνει νότια ως τη θάλασσα.¹ Εκεί, κοντά στην ακτή, βρίσκεται το προελληνικό οχυρό της Νιτοβίκλας. Στην απογραφή του 1960 είχε 297 κατοίκους, από τους οποίους 280 ήταν Τούρκοι.

Όνομα

Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει το όνομα «Κορόβεια, η».² Στα τέλη του 15ου αιώνα το χωριό γράφεται «Corovia» σε έναν βενετικό κατάλογο των βασιλικών χωριών, που δημοσίευσε ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie.³ Ο βρετανικός χάρτης του Kitchener του 1885 και η απογραφή του 1931 το γράφουν «Korovia».⁴

Αρχαιολογικοί χώροι

Το 1929 η Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή ανέσκαψε τη Νιτοβίκλα, ένα οχυρωμένο πλάτωμα κοντά στην ακτή, μήκους περίπου 400 μέτρων, με μία πύλη, ένα πηγάδι και μικρό περιτειχισμένο νεκροταφείο. Στη νοτιοδυτική γωνία του υψωνόταν ένα φρούριο με ογκώδεις τοίχους και είσοδο ανάμεσα σε δύο πύργους, στον έναν από τους οποίους ήταν λαξευμένη στέρνα βάθους 7,4 μέτρων. Το φρούριο καταστράφηκε, ξαναχτίστηκε στο ίδιο σχέδιο και καταστράφηκε ξανά από φωτιά. Ανήκει στην προελληνική περίοδο, και κατά νεότερες μελέτες οι γωνίες του είναι το παλαιότερο γνωστό δείγμα λαξευτής τοιχοποιίας στην Κύπρο.⁵ Ο χώρος και τα κατάλοιπα του οχυρού είναι Αρχαίο Μνημείο στον Κατάλογο Αρχαίων Μνημείων του Τμήματος Αρχαιοτήτων.⁶

Την ίδια χρονιά η Αποστολή ερεύνησε, στη θέση Παλιόν Σκουτέλλι, ένα νεκροταφείο με περίπου είκοσι τύμβους της ίδιας εποχής. Από τους επτά που ανασκάφηκαν, ο μεγαλύτερος, μήκους 22 και ύψους 3 μέτρων, σκέπαζε θάλαμο με 14 ταφές και περισσότερα από εκατό αντικείμενα, κυρίως αγγεία και χάλκινα κοσμήματα. Κάτω από άλλους τύμβους βρέθηκαν λαξευμένοι λάκκοι με στάχτη και οστά ζώων, που οι ανασκαφείς ερμήνευσαν ως τόπους λατρείας των νεκρών.⁷

Στην ακτή νότια του χωριού, γύρω από την ερειπωμένη εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας, ο Άγγλος αρχαιολόγος David Hogarth, που περιόδευσε στην Καρπασία το 1888, βρήκε τα ερείπια ενός μεγάλου αρχαίου οικισμού, που απλώνονταν σε μισό μίλι δυτικά της εκκλησίας, με ένα ύψωμα που φαινόταν να ήταν η ακρόπολή του. Είδε μεγάλους λίθους, ένα κτιστό αυλάκι νερού, πέτρες ελαιοτριβείων και χοντρή κεραμική, ενώ σε ένα σπίτι της Κορόβειας φυλαγόταν ένα πέτρινο κεφάλι σε φυσικό μέγεθος, με σγουρά γένια, που είχε βρεθεί εκεί. Στον οικισμό αυτό απέδωσε και τους λαξευτούς τάφους της Γαληνόπορνης.⁸

Βενετοκρατία

Στον ίδιο βενετικό κατάλογο η Κορόβεια ανήκε στον βασιλικό τομέα, στη βαϊλία της Καρπασίας, μαζί με τη γειτονική Έσω Γαληνόπορνη και τη Γαλάτεια.⁹

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Κορόβεια καταγράφεται ως μουσουλμανικό χωριό, με 26 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν βαμβακοχώραφα, λίγα χωράφια με σιτηρά και αλώνια, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της γης τους ήταν σε αγρανάπαυση. Είχαν δέκα μουριές, έξι ελιές και δύο συκιές, πάνω από 230 πρόβατα, βόδια, μουλάρια και τέσσερις μύλους που τους γύριζαν άλογα.¹⁰

Αγγλοκρατία

Ο Hogarth σημειώνει ότι οι μουσουλμάνοι κάτοικοι των κεντρικών χωριών της Καρπασίας, του Αγίου Ανδρονίκου, της Έλισης, της Κορόβειας και της Γαληνόπορνης, μιλούσαν ελληνικά και σχεδόν δεν ήξεραν τουρκικά.¹¹

Εκκλησίες και μονές

Η Αγία Βαρβάρα, στην ακτή νότια του χωριού, ήταν ήδη ερείπιο όταν την είδε ο Hogarth: μια εκκλησία με διπλή αψίδα, χτισμένη με υλικό από τα ερείπια του αρχαίου οικισμού.¹² Ο κατάλογος κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου του 2009 την καταγράφει ως ερειπωμένο παρεκκλήσι του 8ου αιώνα, δηλαδή της ελληνικής μεσαιωνικής περιόδου των αραβικών επιδρομών.

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 καλλιεργούνταν στο χωριό κυρίως σιτηρά και κτηνοτροφικά φυτά, ενώ μεγάλο μέρος της γης του ήταν κρατικό δάσος. Το 1973 55 κτηνοτρόφοι έτρεφαν 2.501 πρόβατα, 586 κατσίκες και 2.683 πουλερικά.¹³

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η Κορόβεια είχε 248 κατοίκους το 1881, 136 το 1891, 273 το 1901, 281 το 1911 και 213 το 1921.¹⁴ Το 1931 είχε 211 κατοίκους, 192 μουσουλμάνους και 19 χριστιανούς, και το 1946 263, από τους οποίους 261 ήταν μουσουλμάνοι και 2 ορθόδοξοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 297 κατοίκους, 280 Τούρκους και 17 Τσιγγάνους, και το 1973 γύρω στους 300 Τούρκους κατοίκους (εκτίμηση).

---

1. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορόβεια».↩︎

2. A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 613.↩︎

3. L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 508.↩︎

4. Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Koroveia» (πρόσβαση 3.11.2026).↩︎

5. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Korovia-Nitovikla: Swedish Cyprus Expedition» (πρόσβαση 1.11.2026).↩︎

6. Τμήμα Αρχαιοτήτων, Κατάλογος Αρχαίων Μνημείων (Μάιος 2025).↩︎

7. Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Korovia-Palaeoskoutella: Swedish Cyprus Expedition» (πρόσβαση 1.11.2026); A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 938.↩︎

8. D. G. Hogarth, Devia Cypria (Λονδίνο 1889), σσ. 77–78.↩︎

9. L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 508.↩︎

10. Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Koroveia» (πρόσβαση 3.11.2026).↩︎

11. D. G. Hogarth, Devia Cypria (Λονδίνο 1889), σ. 54.↩︎

12. D. G. Hogarth, Devia Cypria (Λονδίνο 1889), σσ. 77–78.↩︎

13. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορόβεια».↩︎

14. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορόβεια».↩︎

Πηγές (10)

• Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορόβεια»
• A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, τ. 1: Κορόβεια (χωριό, σ. 613), Παλιόν Σκουτέλλι (τοπωνύμιο, σ. 938)
• L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), σ. 508 (βενετικός κατάλογος των χωριών του βασιλικού τομέα, βαϊλία της Καρπασίας: «Casal Corovia»)
• Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Koroveia» (G5548): μουσουλμανικό χωριό, 26 νοικοκυριά· όνομα στον Kitchener «Korovia» (πρόσβαση 3.11.2026)
• Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Korovia-Nitovikla: Swedish Cyprus Expedition» (πρόσβαση 1.11.2026)
• Ancient Cyprus (ancientcyprus.com), μητρώο ανασκαφών και ερευνών, «Korovia-Palaeoskoutella: Swedish Cyprus Expedition» (πρόσβαση 1.11.2026)
• D. G. Hogarth, Devia Cypria (Λονδίνο 1889), σ. 54 (οι μουσουλμάνοι της Κορόβειας μιλούν ελληνικά)· σσ. 77–78 (αρχαίος οικισμός και ερειπωμένη εκκλησία της Αγίας Βαρβάρας)
• Τμήμα Αρχαιοτήτων, Κατάλογος Αρχαίων Μνημείων (Μάιος 2025), αρ. 138: Ο χώρος και τα κατάλοιπα αρχαίου οχυρού στην τοποθεσία Νιτοβίκλα (Πίνακας Α)
• Εκκλησία της Κύπρου, κατάλογος κατεχόμενων ναών (2009), Παρεκκλήσι Αγίας Βαρβάρας (Αρχιεπισκοπή 2.1.295, «Corovia»): ερειπωμένο, 8ος αι.
• Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, απογραφές, 1931, 1946, 1960, 1973