Κορνόκηπος Kornokipos
Ιστορία
Ο Κορνόκηπος είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου. Βρίσκεται 38 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 260 μέτρων, στη νότια πλευρά του Πενταδακτύλου· η γη του απλωνόταν βόρεια ως την κορυφογραμμή.1 Στην απογραφή του 1960 είχε 292 κατοίκους, όλους Τούρκους.
Όνομα
Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει «Κορνόκηπος»· στις πηγές του 15ου αιώνα το χωριό γράφεται «Cornochipo».2 Στη γη του χωριού το Gazetteer καταγράφει, ανάμεσα σε άλλα, τα τοπωνύμια Κιβκίκκι, Τριμινθιές και Φαρφαρής.3
Ίδρυση και πρώτες αναφορές
Ο Κορνόκηπος υπήρχε ήδη στη Φραγκοκρατία: η πρώτη γνωστή γραπτή αναφορά του είναι από τη δεκαετία του 1460. Ο Βρετανός αρχιτέκτονας George Jeffery, που κατέγραψε τα ιστορικά μνημεία της Κύπρου στις αρχές του 20ού αιώνα, τον χαρακτηρίζει παλιό χωριό, που δεν σημειώνεται στον παλιό χάρτη της Κύπρου.4
Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία
Στους καταλόγους των φέουδων που μοίρασε ο βασιλιάς Ιάκωβος Β΄ στα χρόνια 1464–1468, ο Κύπριος χρονογράφος του 16ου αιώνα Φλώριος Βουστρώνιος καταγράφει ότι στον Merbeo Caramadin δόθηκε «το αββαείο του Cornochipo». Ποια μονή ήταν αυτή δεν διευκρινίζεται.5
Τον 16ο αιώνα, κατά τον Jeffery, ο Κύπριος ιστορικός Στέφανος Λουζινιανός αναφέρει τον Κορνόκηπο ως αρμενικό χωριό της εποχής του.6
Τουρκοκρατία
Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, ο Κορνόκηπος είναι μουσουλμανικό χωριό της περιφέρειας της Μεσαορίας, με 22 νοικοκυριά με περιουσία. Είχαν μικρούς κήπους με οπωροφόρα και λαχανικά, τρεχούμενο νερό, αλώνια και άγονα χωράφια. Καταγράφονται 143 ελιές, οι περισσότερες ορεινές, γύρω στα 215 πρόβατα και κατσίκες, ζευγάρια βόδια και κυψέλες.7
Οικονομία και κοινωνική ζωή
Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 στη γη του χωριού καλλιεργούνταν σιτηρά και κτηνοτροφικά φυτά, αλλά μεγάλο μέρος της, βόρεια του οικισμού, ήταν κρατικό δάσος με πεύκα, κυπαρίσσια, σχίνους, αντρουκλιές και αγριελιές. Η κτηνοτροφία ήταν αρκετά αναπτυγμένη: το 1973 87 κτηνοτρόφοι έτρεφαν 3.002 κατσίκες, 820 πρόβατα, βόδια, αγελάδες και πουλερικά.8
Πληθυσμός
Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 169 κατοίκους το 1891, 207 το 1901, 194 το 1911 και 202 το 1921.9 Το 1931 ο Κορνόκηπος είχε 185 κατοίκους, όλους μουσουλμάνους, και το 1946 280, από τους οποίους ένας ήταν ορθόδοξος και 279 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 292 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 300 Τούρκους (εκτίμηση).
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορνόκηπος».↩︎
A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 612; Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), «Merbeo Caramadin: l’abbatia de Cornochipo. 1464-1468.», σ. 421.↩︎
A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σσ. 538, 1213, 1242.↩︎
G. Jeffery, A Description of the Historic Monuments of Cyprus (1918), «Kornokipos is an old village not marked on the ancient map, but mentioned by Lusignano as Armenian in his time».↩︎
Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), «Merbeo Caramadin: l’abbatia de Cornochipo. 1464-1468.», σ. 421.↩︎
G. Jeffery, A Description of the Historic Monuments of Cyprus (1918), «Kornokipos is an old village not marked on the ancient map, but mentioned by Lusignano as Armenian in his time».↩︎
Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Kornokipos» (πρόσβαση 3.11.2026).↩︎
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορνόκηπος».↩︎
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορνόκηπος».↩︎
Πηγές (7)
- Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Κορνόκηπος» (θέση, όρια, καλλιέργειες, δάσος, κτηνοτροφία 1973· πληθυσμός 1891–1921)
- A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, τ. 1: Κορνόκηπος, χωριό (σ. 612)· Κιβκίκκι (σ. 538)· Τριμινθιές (σ. 1213)· Φαρφαρής (σ. 1242)
- Florio Bustron, Chronique de l’île de Chypre, εκδ. R. de Mas Latrie (1886), σ. 421: «Merbeo Caramadin: l’abbatia de Cornochipo. 1464-1468.»
- G. Jeffery, A Description of the Historic Monuments of Cyprus (1918), σ. 242 («Kornokipos is an old village not marked on the ancient map, but mentioned by Lusignano as Armenian in his time»)
- Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Kornokipos» (περιφέρεια Μεσαορίας, μουσουλμανικό, 22 νοικοκυριά· πρόσβαση 3.11.2026)
- L. de Mas Latrie, Histoire de l’île de Chypre sous le règne des princes de la maison de Lusignan, τ. 3 (1852–1861), έλεγχος: το χωριό δεν βρέθηκε στα βασιλικά χωριά (σ. 502–511)
- Στατιστική Υπηρεσία Κύπρου, απογραφές, 1931, 1946, 1960, 1973
Αγνοούμενοι & Πεσόντες
Στον Κορνόκηπο σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά έξι άνθρωποι, όλοι στρατιώτες. Παρακάτω, στην καρτέλα «Από την κοινότητα» είναι όσοι κατάγονταν από τον Κορνόκηπο, και στην καρτέλα «Στην κοινότητα» όσοι σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά εκεί.
Δεν υπάρχουν καταχωρήσεις.
Αγνοούμενοι (1)
Ταυτοποιηθέντες (5)
Άλλες Πληροφορίες
Ταχυδρομικός Κώδικας
Ο ταχυδρομικός κώδικας των Κυπριακών Ταχυδρομείων για την κοινότητα αυτή ήταν και είναι ο 5657.