Τα Καζιβερά είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Λευκωσίας. Βρίσκονται 8 χιλιόμετρα δυτικά της Μόρφου, σε υψόμετρο 20 μέτρων, στη γεωγραφική περιφέρεια της Μόρφου, στην ανατολική όχθη του ποταμού της Ελιάς.¹ Στην απογραφή του 1960 είχαν 469 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει το όνομα «Καζιβερά». Σε έναν βενετικό κατάλογο του τέλους του 15ου αιώνα το χωριό γράφεται «Casivera».² Στη γη του χωριού το Gazetteer καταγράφει, ανάμεσα σε άλλα, τα τοπωνύμια Παπαδιά, Πιτερόν, Τούμπα, Μοσφιλιά και Πενηντασκάλι.³

Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία

Στο τέλος του 15ου αιώνα τα Καζιβερά ήταν βασιλικό χωριό, δηλαδή ανήκαν απευθείας στο δημόσιο και όχι σε φεουδάρχη. Σε ένα βενετικό στατιστικό υπόμνημα της εποχής, που δημοσίευσε ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie, το «Casal Casivera» καταγράφεται ανάμεσα στα βασιλικά χωριά της βαϊλίας της Μόρφου, της διοικητικής περιφέρειας στην οποία ανήκε, μαζί με τη Μόρφου, την Περιστερώνα, το Ακάκι, τη Λεύκα και τα δύο Ζώδεια.⁴

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, τα Καζιβερά ανήκαν στην περιφέρεια της Μόρφου και χαρακτηρίζονται μικτό χωριό, με 13 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν κυρίως χωράφια και κήπους, και δύο μεγάλα εγκαταλειμμένα χωράφια. Καταγράφονται 60 δέντρα, ελιές, μουριές, συκιές και μια αμυγδαλιά, σχεδόν 300 πρόβατα, λίγα βόδια και αγελάδες και δύο κυψέλες.⁵

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 στη γη του χωριού καλλιεργούνταν κυρίως εσπεριδοειδή, πορτοκάλια, γκρέιπφρουτ και μανταρίνια, και λιγότερο λαχανικά και σιτηρά. Το μεγαλύτερο μέρος της γης ποτιζόταν με το νερό του ποταμού της Ελιάς ή με γεωτρήσεις. Το χωριό βρισκόταν πάνω στον παραλιακό δρόμο Πύργου–Καραβοστασίου–Μόρφου, και η γειτνίαση με τις μεταλλευτικές εγκαταστάσεις του Ξερού βοήθησε στην αύξηση του πληθυσμού.⁶

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 116 κατοίκους το 1881, 121 το 1891, 123 το 1901, 146 το 1911 και 143 το 1921.⁷ Το 1931 τα Καζιβερά είχαν 158 κατοίκους, όλους μουσουλμάνους, και το 1946 235, επίσης όλους μουσουλμάνους (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχαν 469 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 600 Τούρκους (εκτίμηση).

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 τα Καζιβερά καταλήφθηκαν από τον τουρκικό στρατό. Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, στην περιοχή του χωριού έγιναν σκληρές μάχες το καλοκαίρι του 1974.⁸ Στην περιοχή των Καζιβερών σκοτώθηκαν τέσσερις στρατιώτες.