Η Καμπυλή είναι μικρή τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Κερύνειας. Βρίσκεται 20 χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, σε υψόμετρο 250 μέτρων, στη γεωγραφική περιφέρεια της Μόρφου. Ήταν και χωριό Μαρωνιτών, που ακόμη τον 19ο αιώνα κατείχαν το μισό χωριό.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 208 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Στις πηγές του 15ου και του 16ου αιώνα το χωριό γράφεται «Gambili» και «Camibili».² Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει «Καμπυλή».³

Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία

Στα μέσα του 15ου αιώνα η Καμπυλή ήταν φέουδο του ευγενή Galtier de Nores. Όταν ο Ιάκωβος Β΄ πήρε τον θρόνο από την αδελφή του, τη βασίλισσα Καρλόττα, ο Galtier αιχμαλωτίστηκε και αρνήθηκε να του ορκιστεί πίστη, γιατί είχε ορκιστεί να υπερασπίζεται την Καρλόττα. Γι’ αυτό το 1461 ο βασιλιάς τού αφαίρεσε τα χωριά του, τη Βασίλεια, τον Κορμακίτη, τη Μύρτου, την Καρπάσεια, την Καμπυλή και το «Margi». Ο Κύπριος χρονογράφος του 16ου αιώνα Φλώριος Βουστρώνιος, που διηγείται το επεισόδιο, γράφει ότι από τότε έμεινε στην Κύπρο για τους πεισματάρηδες η παροιμία «η πίστη του σερ Galtier».⁴

Στα χρόνια των Βενετών η Καμπυλή ήταν βασιλικό χωριό, δηλαδή ανήκε απευθείας στο δημόσιο. Σε ένα βενετικό υπόμνημα του τέλους του 15ου αιώνα, που δημοσίευσε ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie, το «Casal Camibili» καταγράφεται ανάμεσα στα βασιλικά χωριά της βαϊλίας της Λαπήθου, μαζί με τη Βασίλεια, τη Μύρτου, τον Κορμακίτη και την Καρπάσεια.⁵

Τουρκοκρατία

Το 1596 ο Ιταλός ιησουίτης Girolamo Dandini, που τον έστειλε ο πάπας Κλήμης Η΄ στους Μαρωνίτες του Λιβάνου, πέρασε από την Κύπρο και κατέγραψε τα δεκαεννέα χωριά και αγροκτήματα όπου ζούσαν τότε Μαρωνίτες· ένα από αυτά ήταν η Καμπυλή («Gambili»).⁶

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Καμπυλή χαρακτηρίζεται μικτό χωριό, με 34 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν σιτοχώραφα και βαμβακοχώραφα, 388 ελιές, λίγες μουριές, δύο ελαιοτριβεία, κυψέλες, αιγοπρόβατα και βόδια. Ανάμεσα στους ιδιοκτήτες καταγράφεται ο Χριστόφης, γιος ενός εξισλαμισμένου, του Αλή.⁷ Ο Mas Latrie σημειώνει ότι στην εποχή του οι Μαρωνίτες, που είχαν αποσυρθεί σταδιακά από τα χωριά των βουνών της βόρειας Κύπρου προς την άκρη της περιφέρειας της Λαπήθου, κατείχαν ακόμη το μισό χωριό, ενώ το άλλο μισό ήταν τουρκικό.⁸

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 οι κάτοικοι καλλιεργούσαν κυρίως σιτηρά, κτηνοτροφικά φυτά, ελιές και χαρουπιές, όπως οι ελιές ήδη στην απογραφή του 1832/33, και το 1973 έτρεφαν 916 πρόβατα.⁹

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 103 κατοίκους το 1881, 113 το 1891, 151 το 1901, 155 το 1911 και 154 το 1921.¹⁰ Το 1931 η Καμπυλή είχε 162 κατοίκους, 3 χριστιανούς και 159 μουσουλμάνους, και το 1946 226, από τους οποίους 222 ήταν μουσουλμάνοι και 4 άλλοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 208 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 350 (εκτίμηση).