Η Φότα είναι τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Κερύνειας. Βρίσκεται 12 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της Κερύνειας, σε υψόμετρο 250 μέτρων, και τα νότια όριά της ήταν και όριο ανάμεσα στις επαρχίες Κερύνειας και Λευκωσίας.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 418 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, που παραθέτει τον Σίμο Μενάρδο, το όνομα προέρχεται από τα «Φωτάτα», δηλαδή τα κτήματα που ανήκαν κάποτε σε κάποιον Φώτιο. Πριν από την τυποποίηση των τοπωνυμίων το χωριό γραφόταν «Φώττα».² Ως «Photta» το γράφουν ο Βρετανός αρχιτέκτονας George Jeffery, που κατέγραψε τα ιστορικά μνημεία της Κύπρου στις αρχές του 20ού αιώνα, και η απογραφή του 1931.³ Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει «Φότα».⁴

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, η Φότα καταγράφεται ως μουσουλμανικό χωριό, με 11 νοικοκυριά με περιουσία. Οι ιδιοκτήτες είχαν σιτοχώραφα, βαμβακοχώραφα, αλώνια και λίγη άγονη γη, αλλά κανένα δέντρο. Είχαν περίπου 100 πρόβατα και 200 κατσίκες, και λίγα βόδια.⁵

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 στη γη του χωριού καλλιεργούνταν σιτηρά και χαρουπιές. Το 1973 οι κάτοικοι έτρεφαν 1.584 πρόβατα, 822 κατσίκες και 95 αγελάδες.⁶

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 143 κατοίκους το 1881, 176 το 1891, 169 το 1901, 246 το 1911 και 299 το 1921.⁷ Το 1931 η Φότα είχε 297 κατοίκους, 15 χριστιανούς και 282 μουσουλμάνους, και το 1946 365, από τους οποίους 2 ήταν ορθόδοξοι και 363 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 418 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 700 (εκτίμηση).