Το Μπογάζι είναι μικρή ελληνική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου, στην ακτή του κόλπου της Αμμοχώστου, στην αρχή της Καρπασίας. Βρίσκεται 22 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 10 μέτρων, κοντά στον Άγιο Ηλία. Ήταν σταθμός για όσους ταξίδευαν από την Αμμόχωστο προς την Καρπασία, με ένα μικρό αγκυροβόλιο.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 90 κατοίκους, από τους οποίους 88 ήταν Έλληνες.

Όνομα

Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) γράφει το όνομα «Μπογάζι, το», και με το ίδιο όνομα καταγράφει ένα δάσος και μια φυτεία στη γη του χωριού. Τοπικά το έλεγαν και «Πογάζιν».²

Ίδρυση και πρώτες αναφορές

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το Μπογάζι υπήρχε πρώτα ως τοπωνύμιο, και ο οικισμός δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα, ως σταθμός για τους ταξιδιώτες ανάμεσα στην Αμμόχωστο και την Καρπασία. Ο τόπος ήταν γνωστός ως «Εμπορικός Σταθμός Πογαζίου».³ Κατά το Cyprus Religious Heritage, το χωριό εμφανίζεται για πρώτη φορά στην απογραφή του 1911, και ο πληθυσμός του άλλαζε πολύ από απογραφή σε απογραφή, γιατί εκεί έμεναν και εποχικοί εργάτες.⁴

Εκκλησίες και μονές

Η εκκλησία του χωριού, του Αγίου Σπυρίδωνος, χτίστηκε τον 20ό αιώνα. Είναι μονόκλιτη, με αψίδα και χωρίς καμπαναριό, χτισμένη με πέτρα.⁵

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, λίγο πριν από το 1974 στο Μπογάζι λειτουργούσαν ένα μικρό ξενοδοχείο και εστιατόρια, και τα καλοκαίρια το επισκέπτονταν πολλοί για τη θάλασσα, τα θαλάσσια αθλήματα και την κατασκήνωση. Λίγο βορειοανατολικότερα, στην ίδια ακτή, το Τμήμα Αλιείας είχε έναν μεγάλο πειραματικό σταθμό ιχθυοκαλλιέργειας.⁶

Εκπαίδευση

Τη σχολική χρονιά 1973–74 το ελληνικό δημοτικό σχολείο του χωριού είχε 22 μαθητές και έναν δάσκαλο.

Πληθυσμός

Το 1931 το Μπογάζι είχε 188 κατοίκους, 136 χριστιανούς και 52 μουσουλμάνους, και το 1946 116, από τους οποίους 110 ήταν ορθόδοξοι, 5 μουσουλμάνοι και ένας άλλος (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 90 κατοίκους, 88 Έλληνες και 2 Τούρκους, και το 1973 120 κατοίκους, όλους Έλληνες.

Εθνικοί αγώνες

Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 18 Έλληνες κατοίκους του χωριού που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα.

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 το Μπογάζι καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό. Κατά το Cyprus Religious Heritage, όλοι οι κάτοικοι έφυγαν μπροστά στον τουρκικό στρατό που προέλαυνε.⁷ Ο ελληνικός πληθυσμός του χωριού υπέστη έτσι εθνοκάθαρση, και από τότε οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις και η παράνομη κατοχική αρχή εμποδίζουν την επιστροφή των κατοίκων.

Στο ίδιο το χωριό καταγράφεται ένας νεκρός, άμαχος κάτοικος του Μπογαζιού.

Το 2022 η εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνος ήταν ερειπωμένη: η στέγη της είχε καταρρεύσει, οι τοίχοι είχαν μεγάλες ρωγμές, και γύρω και μέσα της είχε φυτρώσει άγρια βλάστηση.⁸