Το Αρναδί είναι κυρίως ελληνική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου. Βρίσκεται 15 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 10 μέτρων, στην περιοχή του Σπαθαρικού στη Μεσαορία. Είναι από τα πεδινά χωριά της ανατολικής Μεσαορίας, και μόνο στα δυτικά της γης του το έδαφος ξεπερνά λίγο τα 40 μέτρα.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 408 κατοίκους, από τους οποίους 308 ήταν Έλληνες και 100 Τούρκοι.

Όνομα

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, που παραθέτει τον Σίμο Μενάρδο, το χωριό ίσως πήρε το όνομά του από κάποιον ιδιοκτήτη του που λεγόταν Arnad. Ο Μενάρδος τον ταύτιζε, με επιφύλαξη, με έναν Ser Ardito, κύριο τεσσάρων χωριών της περιοχής.² Τα τέσσερα χωριά του Ardito καταγράφονται σε έναν βενετικό κατάλογο του τέλους του 15ου αιώνα, που δημοσίευσε ο Γάλλος ιστορικός του 19ου αιώνα Louis de Mas Latrie: είναι τα «Chiados», «Trimuthi», «S. Pifani» και «S. Vrossi», ανάμεσά τους όχι όμως το Αρναδί.³

Στον χάρτη της Κύπρου του Kitchener, στα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας, το όνομα γράφεται «Arnadhi». Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) καταγράφει το χωριό ως «Αρναδί, το».⁴

Τουρκοκρατία

Στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, στο Αρναδί καταγράφονται 31 νοικοκυριά με περιουσία, χριστιανικά και μουσουλμανικά. Είχαν βαμβακοχώραφα, κήπους και λίγα σιτοχώραφα, ενώ το μεγαλύτερο μέρος της γης τους ήταν χέρσο. Δέντρα είχαν ελάχιστα, μερικές συκιές και μουριές, και ακόμη κυψέλες, 40 πρόβατα, ζευγάρια βόδια, άλογα ή μουλάρια και λίγες αγελάδες.⁵

Εκκλησίες και μονές

Η ελληνική ορθόδοξη ενοριακή εκκλησία του χωριού, στην ανατολική άκρη του παλιού οικισμού, είναι αφιερωμένη στους αγίους Ανδρόνικο και Αθανασία και χρονολογείται στον 17ο ή στον 18ο αιώνα. Είναι Αρχαίο Μνημείο, και γύρω της βρισκόταν το κοιμητήριο του χωριού.⁶

Έξω από το χωριό βρίσκονται δύο παρεκκλήσια: της Παναγίας, του 18ου αιώνα, περίπου 700 μέτρα βόρεια του οικισμού, και του Αγίου Λουκά, ενάμισι χιλιόμετρο βορειοδυτικά.⁷

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, πριν από το 1974 οι κάτοικοι καλλιεργούσαν κυρίως σιτηρά, λίγα εσπεριδοειδή και λαχανικά, και ποτίζονταν πάνω από 100 σκάλες γης. Ανεπτυγμένη ήταν και η κτηνοτροφία: το 1973 το χωριό είχε 706 πρόβατα, 224 κατσίκες και 43 βόδια, και οκτώ αγελαδοτρόφοι έτρεφαν 23 αγελάδες.⁸ Το 1945 ιδρύθηκε η Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Αρναδίου και το 1957 το Συνεργατικό Παντοπωλείο Αρναδίου.

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 193 κατοίκους το 1881, 126 το 1891, 160 το 1901, 191 το 1911 και 207 το 1921, από τους οποίους 141 χριστιανοί και 66 μουσουλμάνοι.⁹ Το 1931 το Αρναδί είχε 250 κατοίκους, 190 χριστιανούς και 60 μουσουλμάνους, και το 1946 357, από τους οποίους 270 ήταν ορθόδοξοι και 87 μουσουλμάνοι (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 408 κατοίκους, 308 Έλληνες και 100 Τούρκους, και το 1973 355 Έλληνες. Τη σχολική χρονιά 1973–74 το ελληνικό δημοτικό σχολείο του χωριού είχε 46 μαθητές και δύο δασκάλους.

Εθνικοί αγώνες

Στο ενωτικό δημοψήφισμα του 1950 υπέγραψαν 138 κάτοικοι του Αρναδιού. Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 79 Έλληνες κατοίκους του χωριού που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα.

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 το Αρναδί καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό και ο ελληνικός πληθυσμός του υπέστη εθνοκάθαρση. Από τότε οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις και η παράνομη κατοχική αρχή εμποδίζουν την επιστροφή των κατοίκων.

Στη γη του Αρναδιού καταγράφονται δύο νεκροί του 1974, και οι δύο άμαχοι. Τρεις κάτοικοι του χωριού, όλοι άμαχοι, καταγράφηκαν ως αγνοούμενοι· κανείς τους δεν χάθηκε μέσα στο χωριό, αλλά δύο στην περιοχή του Γαϊδουρά και ένας στην περιοχή του Τζιάου. Τα λείψανα των δύο εντοπίστηκαν και ταυτοποιήθηκαν, ενώ ο τρίτος εξακολουθεί να αγνοείται. Δύο ακόμη κάτοικοι του Αρναδιού, στρατιώτες, σκοτώθηκαν, ο ένας στην περιοχή της Αμμοχώστου και ο άλλος στην περιοχή της Αγκαστίνας.