Αγριδάκι Agridaki

Ιστορία

Το Αγριδάκι είναι ελληνική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Κερύνειας. Βρίσκεται 16 χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας, σε υψόμετρο 430 μέτρων, στις νότιες πλαγιές του Πενταδακτύλου. Πάνω από το χωριό, μέσα στη γη του, υψώνεται το Κυπαρισσόβουνο, η ψηλότερη κορυφή της οροσειράς.1 Στην απογραφή του 1960 είχε 286 κατοίκους, όλους Έλληνες.

Τουρκοκρατία

Η παλαιότερη γραπτή μαρτυρία για το χωριό που βρέθηκε είναι η κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία. Στο Αγριδάκι καταγράφονται 26 νοικοκυριά με περιουσία, και ανάμεσα στους ιδιοκτήτες ένας ιερέας, ο παπα-Ηλίας. Τα νοικοκυριά είχαν σιτοχώραφα, βαμβακοχώραφα, μικρούς κήπους, αλώνια και 719 δέντρα, τα περισσότερα ελιές, αλλά και μουριές, αμυγδαλιές και χαρουπιές. Είχαν ακόμη ένα ελαιοτριβείο, εκατό κατσίκες, έξι ζευγάρια βόδια, αγελάδες και κυψέλες.2

Εκκλησίες και μονές

Η ελληνική ορθόδοξη εκκλησία του χωριού, στο κέντρο του, είναι αφιερωμένη στον άγιο Χαράλαμπο και χρονολογείται στον 18ο ή στον 19ο αιώνα.3

Στη γη του χωριού βρίσκεται και το ερειπωμένο ξωκλήσι του Αγίου Γορδιανού. Κατά την Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας, οι κάτοικοι το έλεγαν «Άης Ορκιανός» και γιόρταζαν τον άγιο στις 3 Ιανουαρίου.4

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, στη γη του χωριού καλλιεργούνταν ξηρικά φυτά, κυρίως σιτάρι, συχνά ανάμεσα σε χαρουπιές, ενώ στα βόρεια απλωνόταν το δάσος του Πενταδακτύλου. Η γη δεν ευνοούσε μεγάλη ανάπτυξη, και η κοντινή Λευκωσία έδινε δουλειά σε πολλούς κατοίκους.5 Η Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας αναφέρει ακόμη την κτηνοτροφία και την καλλιέργεια της ελιάς, με τρία ελαιοτριβεία στο χωριό, ένα μηχανοκίνητο και δύο παραδοσιακά.6

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 165 κατοίκους το 1881, 185 το 1891, 225 το 1901, 260 το 1911 και 288 το 1921.7 Το 1931 το Αγριδάκι είχε 239 κατοίκους, όλους χριστιανούς, και το 1946 316, όλους ορθόδοξους (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 286 κατοίκους, όλους Έλληνες, και το 1973 261 Έλληνες. Τη σχολική χρονιά 1973–74 το ελληνικό δημοτικό σχολείο του χωριού είχε 30 μαθητές και έναν δάσκαλο.

Εθνικοί αγώνες

Στο ενωτικό δημοψήφισμα του 1950 υπέγραψαν 185 κάτοικοι, ουσιαστικά όλοι οι ενήλικες Έλληνες κάτοικοι. Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 10 Έλληνες κατοίκους του χωριού που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα.

Από το Αγριδάκι καταγόταν ο αγωνιστής της ΕΟΚΑ Πρόδρομος Ξενοφώντος.8

Η τουρκική εισβολή του 1974

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 το Αγριδάκι καταλήφθηκε από τον τουρκικό στρατό και ο ελληνικός πληθυσμός του υπέστη εθνοκάθαρση. Από τότε οι τουρκικές κατοχικές δυνάμεις και η παράνομη κατοχική αρχή εμποδίζουν την επιστροφή των κατοίκων.

Ένας κάτοικος του Αγριδακίου, στρατιώτης, καταγράφηκε ως αγνοούμενος· χάθηκε στην περιοχή Κλεπίνης, Μιας Μηλιάς και Νέου Χωριού Κυθρέας, και τα λείψανά του έχουν εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί. Στην περιοχή του ίδιου του χωριού σκοτώθηκαν στις μάχες του 1974 επτά στρατιώτες.

Η εκκλησία του Αγίου Χαραλάμπους βεβηλώθηκε και λεηλατήθηκε. Το 2018 η καμπάνα της είχε αφαιρεθεί, από το εσωτερικό της είχαν απομακρυνθεί όλα τα αντικείμενα εκτός από την Αγία Τράπεζα, και χρησιμοποιούνταν ως αχυρώνας και αποθήκη. Το ελληνορθόδοξο κοιμητήριο του χωριού είχε σχεδόν ερειπωθεί.9


  1. A Complete Gazetteer of Cyprus, τ. 1, σ. 661.↩︎

  2. Οθωμανική κτηματική απογραφή 1832/33 (Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Ίδρυμα Συλβίας Ιωάννου), «Agridaki» (πρόσβαση 2.11.2026).↩︎

  3. Cyprus Religious Heritage, «Agridaki».↩︎

  4. Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας (ekek.org.cy), «Αγριδάκι».↩︎

  5. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Αγριδάκι».↩︎

  6. Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας (ekek.org.cy), «Αγριδάκι».↩︎

  7. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια (Polignosi), «Αγριδάκι».↩︎

  8. Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ, βιογραφία Πρόδρομου Ξενοφώντος.↩︎

  9. Cyprus Religious Heritage, «Agridaki».↩︎

Πηγές (14)
Σύνδεσμοι (2)

Χριστιανικοί Ναοί & Κοιμητήρια

Στο Αγριδάκι υπήρχαν μία εκκλησία, ένα εξωκκλήσι και ένα κοιμητήριο. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, ένας ναός βεβηλώθηκε ή λεηλατήθηκε. Παρακάτω παρουσιάζονται όλα, με φωτογραφίες και, όπου είναι γνωστή, την κατάστασή τους.

Εκκλησίες (1)

Εκκλησία Αγίου Χαραλάμπους

Σύμφωνα με τον κατάλογο κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου (2009), η εκκλησία χρονολογείται στον 18ο – 19ο αιώνα. Η κατάστασή της το 2009 σημειώνεται ως «Βεβηλώθηκε και λεηλατήθηκε».

Εξωκκλήσια (1)

Παρεκκλήσι Αγίου Γορδιανού

Παρεκκλήσι

Σύμφωνα με τον κατάλογο κατεχόμενων ναών της Εκκλησίας της Κύπρου (2009), η κατάστασή του το 2009 σημειώνεται ως «Ερειπωμένο».

Κοιμητήρια (1)

Ελληνορθόδοξο Κοιμητήριο Αγριδάκι

Σχολεία (1973-74)

Τη σχολική χρονιά 1973–74, την τελευταία πριν από την τουρκική εισβολή, στο Αγριδάκι λειτουργούσε ένα δημοτικό σχολείο. Σε αυτό φοιτούσαν 30 μαθητές, με έναν δάσκαλο. Παρακάτω δίνονται τα στοιχεία του, με τους μαθητές ανά τάξη και το διδακτικό προσωπικό, όπου είναι γνωστά.

Δημοτικά σχολεία

Εθνικοί Αγώνες

Ενωτικό Δημοψήφισμα 1950

Στο Αγριδάκι, στο ενωτικό δημοψήφισμα που οργάνωσε η Εθναρχία τον Ιανουάριο του 1950, υπέγραψαν υπέρ της ένωσης με την Ελλάδα 185 κάτοικοι, ουσιαστικά το σύνολο των ενήλικων κατοίκων.

Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ 1955-1959

Το Μητρώο Αγωνιστών ΕΟΚΑ καταγράφει 10 Έλληνες με καταγωγή από το Αγριδάκι που συμμετείχαν ή συνέδραμαν στον Αγώνα. Τα ονόματα ακολουθούν όπως είναι τυπωμένα στο Μητρώο.

  • ΙΩΑΝΝΟΥ Ελένη (ΠΟΥΡΟΥ)
  • ΚΑΡΕΦΥΛΛΙΔΗΣ Γιαννάκης
  • ΝΕΟΚΛΕΟΥΣ Κώστας
  • ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ Ανδρέας
  • ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ Ζαχαρίας
  • ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ Λάζαρος
  • ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ Πρόδρομος
  • ΠΟΥΡΟΥ-ΙΩΑΝΝΟΥ Ελένη
  • ΤΑΚΟΥΣΙΑΝΗΣ Χαράλαμπος
  • ΧΑΡΙΤΟΥ Χαράλαμπος
Δεν βρέθηκαν ονόματα.

10 / 10 ονόματα

Αγνοούμενοι & Πεσόντες

Κατά την τουρκική εισβολή του 1974 σκοτώθηκε ή αγνοείται ένας άνθρωπος με καταγωγή από το Αγριδάκι, στρατιώτης. Ο αγνοούμενος έχει εντοπιστεί και ταυτοποιηθεί. Στο Αγριδάκι σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά επτά άνθρωποι, όλοι στρατιώτες. Παρακάτω, στην καρτέλα «Από την κοινότητα» είναι όσοι κατάγονταν από το Αγριδάκι, και στην καρτέλα «Στην κοινότητα» όσοι σκοτώθηκαν ή εθεάθησαν για τελευταία φορά εκεί.

0 Αγνοούμενοι1 Ταυτοποιηθέντες0 Πεσόντες

Ταυτοποιηθέντες (1)

Κώστας Καλλιστράτου
Κώστας Καλλιστράτου
Όνομα Πατρός: Ανδρέας
Ηλικία το 1974: 20 ετών
Τόπος Καταγωγής: Αγριδάκι
Ιδιότητα: Έφεδρος
Ημερομηνία που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: 14/08/1974
Τόπος Σύλληψης: Κλεπίνη
Τόπος που Θεάθηκε Τελευταία Φορά: Κλεπίνη
0 Αγνοούμενοι0 Ταυτοποιηθέντες7 Πεσόντες

Πεσόντες (7)

Δημήτριος Αρμινιώτη
Όνομα Πατρός: Χριστοδούλου
Ημερ. Γέννησης: 15.9.1954
Τόπος Καταγωγής: Τριμίκλινη
Ιδιότητα: Κληρωτός Υποδεκανέας
Ημερ. Θανάτου: 7.8.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Αχιλλέας Αχιλλέως
Όνομα Πατρός: Ιωάννη
Ημερ. Γέννησης: Ιούλιος 1954
Τόπος Καταγωγής: Ζώδια Κάτω
Ιδιότητα: Κληρωτός Ανθυπολοχαγός
Ημερ. Θανάτου: 7.8.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Ιωάννης Ελευθερίου
Όνομα Πατρός: Ανδρέα
Ημερ. Γέννησης: 29.7.1948
Τόπος Καταγωγής: Μουτουλλάς
Ιδιότητα: Έφεδρος
Ημερ. Θανάτου: 31.7.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Γεώργιος Ιωάννου
Όνομα Πατρός: Νικοδήμου
Ημερ. Γέννησης: 28.2.1956
Τόπος Καταγωγής: Άγιος Θεόδωρος Λεμεσού
Ιδιότητα: Κληρωτός
Ημερ. Θανάτου: 6.8.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Ανδρέας Κυπριανίδη (Ζίττη)
Όνομα Πατρός: Σάββα
Ημερ. Γέννησης: 31.3.1955
Τόπος Καταγωγής: Λευκωσία
Ιδιότητα: Κληρωτός
Ημερ. Θανάτου: 5.8.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Κώστας Πίττας
Όνομα Πατρός: Ανδρέα
Ημερ. Γέννησης: 31.1.1954
Τόπος Καταγωγής: Βασίλεια Κερύνειας
Ιδιότητα: Έφεδρος
Ημερ. Θανάτου: 31.7.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι
Μιχαλάκης Σκουφάρη
Όνομα Πατρός: Θεοχάρη
Ημερ. Γέννησης: 10.2.1955
Τόπος Καταγωγής: Ευρύχου
Ιδιότητα: Κληρωτός
Ημερ. Θανάτου: 30.7.1974
Τόπος Θανάτου: Αγριδάκι

Άλλες Πληροφορίες

Ταχυδρομικός Κώδικας

Ο ταχυδρομικός κώδικας των Κυπριακών Ταχυδρομείων για την κοινότητα αυτή ήταν και είναι ο 9612.