Ο Άγιος Ευστάθιος είναι μικρή τουρκική κοινότητα της κατεχόμενης επαρχίας Αμμοχώστου. Βρίσκεται 31 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο 50 μέτρων, στο νότιο τμήμα της ασύμμετρης πτύχωσης της Καρπασίας, τρία χιλιόμετρα από την Κώμη.¹ Στην απογραφή του 1960 είχε 90 κατοίκους, όλους Τούρκους.

Όνομα

Το χωριό έχει το όνομα του αγίου Ευσταθίου. Το επίσημο τοπωνυμικό ευρετήριο της Κύπρου (Gazetteer) το γράφει «Άγιος Ευστάθιος, ο»,² ο βρετανικός χάρτης του Kitchener του 1885 «Ayios Evstathios»³ και η απογραφή του 1931 «Ayios Evstathios».

Τουρκοκρατία

Το χωριό καταγράφεται στην κτηματική απογραφή που έκανε η οθωμανική διοίκηση το 1832/33, που κατέγραφε μόνο όσους είχαν περιουσία, ως μουσουλμανικό, με 8 νοικοκυριά με περιουσία. Σχεδόν όλη η γη τους ήταν ακαλλιέργητη ή σε αγρανάπαυση· είχαν αλώνια, 6 ελιές, 65 αιγοπρόβατα, λίγα βόδια, αγελάδες και μουλάρια, και δύο μύλους που τους γύριζαν άλογα.⁴

Οικονομία και κοινωνική ζωή

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, στη γη του χωριού, με λίγες βροχές, καλλιεργούνταν κυρίως σιτηρά, με σκόρπιες ελιές και χαρουπιές, και η κτηνοτροφία ήταν μικρή και οικογενειακή: το 1973 13 κτηνοτρόφοι έτρεφαν 345 πρόβατα, 60 κατσίκες και 10 αγελάδες.⁵

Πληθυσμός

Κατά τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό είχε 78 κατοίκους το 1881, 88 το 1891, 72 το 1901, 77 το 1911 και 64 το 1921.⁶ Το 1931 ο Άγιος Ευστάθιος είχε 46 κατοίκους, όλους μουσουλμάνους, και το 1946 84, επίσης όλους μουσουλμάνους (στις απογραφές του 1931 και του 1946 καταγραφόταν μόνο το θρήσκευμα). Το 1960 είχε 90 κατοίκους, όλους Τούρκους, και το 1973 γύρω στους 90 Τούρκους κατοίκους (εκτίμηση).